Leegte lacht – Tonnus Oosterhoff

Geplaatst door:     Tags:  , , , , , , ,     Datum geplaatst:  January 18, 2013  |  Geen reacties


January 18, 2013


De koningin is een steenrijk wijf

Tonnus Oosterhoff is op dit moment de meest interessante dichter in Nederland. Afgelopen jaar ontving Oosterhoff voor zijn poëtisch oeuvre de P.C. Hooftprijs, dat de bekroning op zijn mysterieuze doch herkenbare gedichten is. Zijn meest recente bundel Leegte lacht is nog zwarter dan de kleur van de flap. Oosterhoff rekent af met alles en iedereen, maar weet zo nu en dan toch een lach op het gezicht te toveren.

Zijn toon is helder: “De man met de zeis in de luchthaven wacht, / leegte lacht.” Zijn woordkeuze is dat slechts sporadisch, zoals de eindzin van Over één nacht duidelijk maakt: “zo snel niemand lezen kan leegte ijs ster denken.” De zin raakt kant noch wal (wat niet erg is) en ebt betekenisloos weg in de leegte die Oosterhoff zo mooi op papier en met woorden creëert. Die leegte is eeuwig en contrasteert prachtig met het (eindige) leven.

In Frans Budé: “Baby’s cremeert het moeilijkst, ze worden een kleffe bal braakbeen.” Wat voor betekenis heeft het leven? Dat wordt prachtig verwoord in het volgende, titelloze gedicht: “Half één, nachtkrabbel. Ik leg / voor vandaag het dichterschap af. / Nu ik na het tandenpoetsen gorgel en daarna / onder het uitstoten van zeehondgeluiden / ritmisch op mijn lul sta te wijzen / die uit mijn pyjamabroek hangt, / lijk ik in niets op mijzelf.” Spreekt Oosterhoff hier over zichzelf? Horen we hier iemand zich machteloos voelen over zijn voorbije leven? Of spreekt hier iemand die zich verzoend heeft met zijn lot?

Sommige gedichten vallen echter uit de toon, zoals een gedicht dat in digitale vorm extra betekenis krijgt door de speciale effecten van vervagende en verschijnende woorden. Dit effect gaat op papier verloren. Daarom had Oosterhoff dit gedicht beter kunnen schrappen. Zinnen als “traantjes in de Kia Sorento” verstoren eveneens de balans tussen levendige gedichten, dieptrieste overpeinzingen of smartelijke verhaaltjes (natuurlijk wel volgens de kunstgrepen van Tonnus Oosterhoff). Hij maakt het even later in hetzelfde gedicht wel weer goed met de drie eindzinnen: “Teerzwart papier. / Nog zwartere inkt. / De duivel schrijven.”

De oppositie tussen leven en dood en al diens connotaties werkt Oosterhoff op verscheidene manieren uit. Hij bevestigt een vooroordeel of cliché (“Dichters storten zich namens de mensen / in donkere wateren: er is daar iets / ondragelijks dat gedragen moet”), spreekt mysterieus over het leven na de dood (“Voor overmoed is het leven hierna, / de herhaling, de straf.”) of schetst een tragikomisch tafereel in dialoogvorm: “‘Die en die hebben een ongelukkig kind gekregen.’ / ‘Wat erg!’ / ‘Maar het is vrij gauw gestorven.’ / ‘Gelukkig maar; het is overal van af dus.’”

Deze lichte spot bagatelliseert Oosterhoffs indringende toon geenszins. Oosterhoff mag in Leegte lacht met alles en iedereen afrekenen, het wordt nooit stekelig of wrang. Nou ja, misschien alleen bij: “De koningin is een steenrijk wijf, dat afstamt van roofridders.” Oosterhoff weet door subtiele betekenisverschillen, slim gevonden combinaties van woorden en uitdrukkingen en schertsende humor een glimlach te toveren op het gezicht van de lezer. En dat moet ook, want het ondersteunt de acceptatie van de eeuwige dood, de leegte en het einde.

Deze recensie is geschreven door Obe Alkema. 19 jaar, student Nederlandse Taal en Cultuur. Hij recenseert ook bij het Friesch Dagblad en 3voor12/Fryslân. Daarnaast zit hij bij Literair Dispuut Flanor en is hij lid van de Groningse Dichtclub Marleen.
Leegte lacht / Tonnus Oosterhoff / Uitgeverij De Bezige Bij / 2011 / 59 pagina’s / ISBN: 9789023469742



Bijdrage van:


Op deze plek zullen we regelmatig recensies plaatsen van bezoekers of van recensenten van bevriende websites en tijdschriften. Dat gebeurt soms op uitnodiging, maar heel graag willen we ook plaatsmaken voor spontaan ingeleverde boekbesprekingen. Dus: heb je een goed boek gelezen? Deel je mening (en dus je passie!) met de andere lezers van De Leesfabriek!

Nadat Lucies man is overleden, doet ze kort daarna een schokkende ontdekking en haar wereld stort in. Ze zoekt troost en warmte...

  • Torenhoog – Katherine McGee
    January 13, 2020

    In het laatste deel van de Duizend Hoog trilogie keren we terug naar New York in 2119. Een stad vol wolkenkrabbers, die worden...

  • Mensen als ik – Christophe Vekeman
    November 22, 2019

    Het is natuurlijk geen pretje om de dreiging van teelbalkanker boven je hoofd te hebben hangen, maar dit zwaard van Damokles is voor...

  • Het nabestaan van Anna Portier – Judith Maassen
    August 16, 2019

    Wanneer Anna de dood van haar man op jonge leeftijd moet verwerken, verliest ze zichzelf helemaal in het leven van een ander....

  • Nicolas en de verdwijning van de wereld – Anne Eekhout
    June 12, 2019

    Nicolas heeft alle stripboeken over zijn favoriete stripheld De Adelaar al honderden keren gelezen. Hij kent de heldhaftige avonturen...

  • -->



    Comments Closed